M彗a i nie tylko...

Tu dowiesz si czym s zbo瘸, jak powstaj m彗i, kasze i inne produkty zbo穎we, co dawniej i wsp馧cze郾ie jadano...

Kasza

Kasza, czyli ob逝szczone i (zazwyczaj) rozdrobnione ziarno zb騜, by豉 w Europie podstawowym produktem spo篡wczym ju od paleolitu.

Cho jej obfito嗆 w staropolskim po篡wieniu nie prze這篡豉 si na liczb wzmianek w 廝鏚豉ch, nie ma raczej w徠pliwo軼i, 瞠 na ziemiach polskich – tak瞠 na d逝go przed tym, jak nazwano je polskimi – najcz窷ciej spo篡wano, zw豉szcza w鈔鏚 gorzej sytuowanych, kasz jaglan, czyli z prosa. Mimo, 瞠 z biegiem lat na coraz szersz skal zacz皻o wytwarza kasz z j璚zmienia, jag造 pozosta造 typowym po篡wieniem. Wybrzydza na to bardzo w swym Dykcyonarzu ro郵innym wybitny botanik Krzysztof Kluk:
„Jaglana kasza iest pokarmem sytnym wprawdzie, ale do strawienia trudnym, i zatwardzenie stolca czyni帷ym: dla ludzi pracui帷ych mo瞠 by, i iest u篡teczn; ale s豉bym, piesczonym i ma這 poruszenia mai帷ym, nie jest do za篡cia zdatn”.


P騧niej dosz豉 do tego gryka, zwana te hreczk albo tatark (naprawd s to trzy r騜ne gatunki, ale tak podobne, 瞠 w dawnej Polsce na og馧 nierozr騜niane). Tradycja wi您a豉 jej wprowadzenie w Polsce z najazdami tatarskimi, st康 nazwa „tatarka” i od tego „tatarczana kasza”, na kt鏎 m闚iono te „gruca”. W rzeczywisto軼i pojawi豉 si ona tu nieco p騧niej, rozpowszechniaj帷 si na pocz徠ku XV wieku – w jad這spisie Jagie陶y i Jadwigi jeszcze jej nie ma, cho jag造 codziennie pojawia造 si na ich stole. Szybka ekspansja gryki wi您a豉 si z tym, 瞠 udaje si ona r闚nie na ma這 篡znych ziemiach, a jej upraw traktowano m.in. jako form odnawiania gleby. Te trzy zbo瘸 sta造 si najpopularniejszym surowcem do wyrobu kasz, cho u篡wano w tym celu r闚nie owsa, 篡ta i pszenicy, a nawet grochu czy, okazjonalnie, soczewicy. Produkowano j tak瞠 ze zb騜 kompletnie dzi nieznanych, takich jak samopsza (odmiana pszenicy) i ber, potocznie, lecz b喚dnie zwany br您owym lub czarnym prosem.



Syreniusz, czyli Szymon Syre雟ki, w swoim Zielniku (1610) rozprawi si z kasz jednym zdaniem:
„Ludzie starego wieku, p鏦i chleba nie u篡wali, grysu z j璚zmienia ot逝czonego, samopszy i pszenicy u篡wali, potem za znajomo軼i chleba opu軼ili t potraw, dla chorych j lekarzom zostawiwszy, kt鏎 potem kaszywem i kasz nazwano”.

Refleksja ta jest oczywi軼ie nies逝szna. Z kaszy zrezygnowa造, a i to tylko cz窷ciowo, warstwy wy窺ze. Stanis豉w Czerniecki w swojej ksi捫ce kucharskiej podaje tylko kilka przepis闚 z wyko-rzystaniem kaszy. Wymienia nie mniej ni pi耩 jej rodzaj闚, kt鏎e wliczaj si do obowi您kowego wyposa瞠nia spi瘸rni: krupki per這we, gradowe [r騜nica mi璠zy nimi nie jest jasna] tatarczane drobne i grube, j璚zmienne, jajeczne i pszenne. A przecie mowa o kuchni magnackiej, kt鏎a ju w闚czas kasz w du瞠j mierze gardzi豉. W rzeczywisto軼i a do XVII wieku kasza pozostawa豉 podstaw wy篡wienia.