M彗a i nie tylko...

Tu dowiesz si czym s zbo瘸, jak powstaj m彗i, kasze i inne produkty zbo穎we, co dawniej i wsp馧cze郾ie jadano...

Sporysz

Sprzedawana dzi m彗a i chleb s ca趾owicie bezpieczne i nieszkodliwe dla zdrowia ludzkiego. Nie zawsze by這 to tak oczywiste.

W 鈔edniowieczu cz瘰to po spo篡ciu chleba dochodzi這 do zatru. Wyst瘼owa造 mrowienie i zaburzenia czucia, b鏊e brzucha i objawy neurologiczne – halucynacje, utrata przytomno軼i, drgawki. Cz瘰to dochodzi這 do martwicy r彗 i n鏬. Choroba atakowa豉 tak瞠 cz窷ci twarzy, piersi i narz康闚 p販iowych. Zara瞠ni przy dotkni璚iu byli zimni jak l鏚 i nie mo積a ich by這 rozgrza. Zdarza這 si, 瞠 pozostawa im tylko tu堯w i g這wa, ko鎍zyny ulega造 bowiem zgorzeli. Chorob t okre郵ano jako: Ignis sacer (鈍i皻y ogie), Mal des ardents (choroba 瘸rliwych), Ignis Sancti Antonii (ogie 鈍. Antoniego), Saint Vitus Dance (taniec 鈍. Wita, pl御awica).



Masowe zatrucia ogarnia造 nieraz ca貫 wsie i miasteczka. Pierwsze zapisy na ten temat pochodz z Francji z roku 590. W 857 r. epidemia ogarn窸a Xanthan nad dolnym Renem, w 945 Pary, w 994 r. Akwitani i Limousin (zmar這 ok. 40 tys. ludzi). W 996 r. biskup z Metzu za這篡 lazaret, do kt鏎ego przybywa這 codziennie od 80 do 100 nowych chorych.

Dokuczliwo嗆 i epidemiczno嗆 choroby sprawi造 zapewne, 瞠 w roku 1093 papie Urban II za這篡 w Vienne w Delfinacie (w po逝dniowo-wschodniej Francji) zakon religijny, kt鏎ego zadaniem by這 leczenie takich chorych. Co ciekawe, wrota tego klasztoru, w kt鏎ym za這穎no szpital dla choruj帷ych na „鈍i皻y ogie”, mia造 by pomalowane na kolor ognistoczerwony. W niekt鏎ych za kronikach 鈔edniowiecza mo積a spotka wzmianki, 瞠 w opactwie w Vienne znajdowa造 si wyschni皻e czarne ko鎍zyny chorych, kt鏎zy zmarli na „鈍i皻y ogie”.



Ognie 鈍. Antoniego by造 chorob biedak闚. W 1670 r., korzystaj帷 z tej wskaz闚ki, jej 廝鏚這 okre郵i francuski lekarz Thullier. Zauwa篡 on mianowicie, 瞠 zapadali na ni g堯wnie biedacy 篡wi帷y si chlebem 篡tnim, za bogatsi, od篡wiaj帷y si chlebem pszennym oraz mi瘰em, nie mieli tego problemu. Doszed on zatem do wniosku, 瞠 choroba jest wywo豉na zatruciem przez sporysz.

Sporysz to rozro郾i皻y ziarniak 篡ta, ale te innych zb騜 i traw, pobudzonych do wzrostu przez grzyb o wdzi璚znej nazwie – bu豉winka czerwona. Bu豉winka jest grzybem paso篡tuj帷ym na zbo簑. Jego grzybnia rozwija si w kwiatach wczesn wiosn, wytwarzaj帷 nast瘼nie czarne lub fioletowe przetrwalniki, nazywane sporyszem. Wysypuj si z nich zarodniki, roznoszone przez wiatr i owady. Sporysz opada na ziemi i po przezimowaniu, w okresie kwitnienia zb騜 i traw rozwija si w postaci czerwonych bu豉wek (st康 nazwa) na bia造ch trzonkach, wytwarzaj帷ych zarodniki, kt鏎e zara瘸j kwiaty zb騜 i traw.


Gro幡y sporysz mia czarodziejsk moc. W dawnych czasach pojawianie si sporyszu w zbo簑 mia這 wr騜y pomy郵ne plony. W niekt鏎ych regionach tradycja znajdowania tzw. matki zbo瘸 czy 篡tniej matki, czyli k這sa o podw鎩nym zako鎍zeniu lub te o wyj徠kowej wielko軼i, 陰czy豉 si z poszukiwaniem k這s闚 zara穎nych bu豉wink. Znalezione wyj徠kowe okazy zbo穎wych k這s闚 razem z k這sami z zarodnikami splatano w bukiet, kt鏎y umieszczano u sufitu chaty, aby w porze siania zb騜 te w豉郾ie nasiona wysia pierwsze. „Zbo穎wa matka” mia豉 korzystnie wp造wa na obfito嗆 wszelkich zbior闚.



Dzi wiemy, 瞠 w sporyszu znajduje si wiele alkaloid闚, kt鏎e s m.in. powodem halucynacji. Jeden z nich, ergotamina, jest dzi wykorzystywana do produkcji LSD. Ma te jednak i dobroczynne dzia豉nie. Odpowiednio dawkowana powoduje skurcze naczy krwiono郾ych i jest u篡wana w czasie porod闚 do powstrzymywania krwawienia z macicy. Ponadto w kombinacji z innymi lekami jest stosowana do leczenia migreny. Obecnie ustawodawstwo wi瘯szo軼i kraj闚 okre郵a dopuszczaln domieszk sporyszu w m帷e, m.in. w Polsce wynosi ona 0,05-0,1%.
(http://smaker.pl/smaczki/news/czlowiek-i-zboze,1321454)